Kto może obsługiwać wózki widłowe?

Obsługa wózków widłowych, nazywanych w oficjalnej nomenklaturze wózkami jezdniowymi podnośnikowymi, wymaga posiadania stosownych uprawnień. W związku ze zmianami przepisów, które miały miejsce w 2018 i 2019 r. obecnie można wykonywać zawód operatora na podstawie 6 różnych dokumentów. Jednak docelowo mają pozostać tylko dwa rodzaje uprawnień. Przy okazji zniesiono też dożywotnią ważność uprawnień: została zamieniona na okresy 5 i 10 lat, po  których można je będzie odnowić bez egzaminu.

Zanim omówimy wszystkie rodzaje zezwoleń, które uprawniają do pracy na stanowisku operatora, konieczne jest wyjaśnienie, czym jest wózek jezdniowy podnośnikowy?

Definicja wózka jezdniowego podnośnikowego z mechanicznym napędem podnoszenia

Wózek jezdniowy podnośnikowy z mechanicznym napędem podnoszenia to oficjalna nazwa wszystkich maszyn, które określamy mianem wózków widłowych. W kategorii tej mieszczą się wszystkie wózki z platformą, widłami lub innymi urządzeniami do operowania ładunkami, do ich podnoszenia, pobierania i odkładania na pryzmy czy regały magazynowe. Wszystkie, które posiadają napęd mechaniczny, czyli taki, który umożliwia podnoszenie i przemieszczanie bez użycia siły mięśni. Nie ma znaczenia, czy jest to napęd elektryczny, spalinowy czy hydrauliczny. 

Jeżeli chodzi o  konkretne typy wózków, to do opisywanej grupy przynależą nie tylko klasyczne sztaplarki czołowe, ale także wózki wysokiego składu (z bocznym ustawieniem masztu), wózki podnośnikowe prowadzone, wózki z wysięgnikiem teleskopowym oraz z podnoszonym stanowiskiem operatora. Wszystkie one podlegają dozorowi technicznemu i jako takie wymagają odpowiednich uprawnień do obsługi.   

Uprawnienia na wózki widłowe tylko po zdaniu egzaminu

Przed zmianami prawa w 2018 i 2019 r., przez długi czas obowiązywały trzy rodzaje uprawnień na wózki jezdniowe podnośnikowe, które były wydawane przez Urząd Dozoru Technicznego (UDT). Ponadto funkcjonowały tzw. uprawnienia imienne, nazywane też uprawnieniami firmowymi, które można było otrzymać bez zdawania egzaminu państwowego. Miały ważność tylko na terenie zakładu, w którym zostały wystawione.

Obecnie tylko zdanie egzaminu państwowego umożliwia zdobycie uprawnień operatora. Dostępne są dwa rodzaje uprawnień: wyższa kategoria (obejmuje wszystkie wózki jezdniowe z mechanicznym napędem podnoszenia) i niższa kategoria (nie obejmuje wózków specjalizowanych). Chociaż nie można już wyrobić uprawnień na dawne kategorie I, II i III  WJO, ani też wystawić zezwolenia imiennego, to w dalszym ciągu obowiązują dokumenty wydane w poprzednich latach. Jednak podobnie jak w przypadku nowych typów uprawnień, ściśle określono ich czas ważności.

W efekcie na rynku pracy można spotkać operatorów, którzy wykonują swoje obowiązki zgodnie z prawem, posiadając następujące dokumenty:

  • zezwolenie imienne (zakładowe) – uprawnienia imienne będą traciły ważność stopniowo: do końca 2023 r. można pracować na podstawie dokumentów wydanych przed 31 grudnia 2004 r., do końca 2026 r. honorowane będą uprawnienia imienne wystawione w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2014 r., a do końca 2027 r. uprawnienia z okresu od 1 stycznia 2015 r. do 10 sierpnia 2018 r.
  • dawne kategorie I, II i III WJO – ich zakres nie ulega zmianie i zachowują ważność przez 5 lat, liczonych od 1 stycznia 2019 r. – po tym okresie będzie można zamienić je na nowe uprawnienia bez egzaminu (wyjątkiem jest kategoria III WJO, czyli uprawnienia na wózki jezdniowe podnośnikowe prowadzone i zdalnie sterowane, która nie pokrywa się z żadną obecnie obowiązującą kategorią),
  • nowa „kategoria wyższa” – odpowiada dawnej kategorii I WJO i pozwala na obsługę wszystkich typów wózków widłowych, w tym także wózków specjalizowanych (z wysięgnikiem i z osobą podnoszoną wraz z ładunkiem) – uprawnienia wydawane są na okres 5 lat,
  • nowa „kategoria niższa” – jest połączeniem dawnych kategorii II i III WJO, a w efekcie pozwala na obsługę wszystkich typów wózków widłowych, wyłączywszy wózki specjalizowane – uprawnienia wydawane są na okres 10 lat.

Nowe uprawnienia można otrzymać wyłącznie po zdaniu państwowego egzaminu przed komisją UDT. Posiadania uprawnień nie wymaga ani zakup, ani wynajem wózków widłowych. Nie musi ich posiadać osoba podpisująca umowę. Jednak do użytkowania maszyny należy zatrudnić operatora z uprawnieniami.

Kto może zdobyć uprawnienia na wózki widłowe?

Jeżeli chodzi o warunki, które stawiane są kandydatowi na operatora wózka widłowego, to przepisy nie uległy zmianie. Powinien mieć ukończone 18 lat oraz orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy w charakterze operatora wózka widłowego. Wiedzę i umiejętności prowadzenia wózka można zdobyć na kursie, który kończy się egzaminem i wydaniem uprawnień.

Na zakończenie warto zaznaczyć, że wszystkie wózki napędzane siłą ludzkich mięśni nie są objęte nadzorem UDT. W efekcie do ich obsługi nie są wymagane żadne specjalne uprawnienia: wystarczy szkolenie stanowiskowe i standardowe szkolenie bhp.

© 2021 IPZ - Inicjatywa Północno - Zachodnia. Wszystkie prawa zastrzeżone.

Realizacja: KULIKOWSKI-IT.pl Strony internetowe Szczecin

Scroll Up